De priorij van Saint Germans, poort naar de Cornish Celtic Way

St Germans Priory, steen als visitekaartje

Nog voor je St Germans Priory binnengaat, trekt de westgevel alle aandacht naar zich toe. De twee ongelijke torens lijken al ongewoon genoeg, maar vooral de monumentale westpoort blijft hangen. De Normandische bouwers vulden de poort met diepe bogen en rijk beeldhouwwerk, alsof bezoekers niet zomaar een kerk betraden maar een andere wereld binnenstapten.

Middeleeuwse kerken moesten gelezen worden door mensen die vaak niet konden lezen. De boodschap zat dus niet in boeken maar in steen. De ingang was meer dan een deur; het was een overgang tussen het dagelijkse leven buiten en de stilte daarbinnen.

Wie St Germans Priory binnenstapt, wandelt niet zomaar een kerk binnen. Het gebouw lijkt eerder verschillende eeuwen boven op elkaar te dragen. Voor de Normandiërs hier hun imposante stenen kerk bouwden, stond op deze plek al een belangrijk religieus centrum. Ooit was dit zelfs de zetel van de bisschoppen van Cornwall en daarmee het religieuze hart van de streek.

De geschiedenis van Cornwall laat zich hier haast letterlijk aflezen in steen: Saksische wortels, Normandische macht, middeleeuwse pelgrims, de opheffing van de kloosters en uiteindelijk een gewone parochiekerk die bleef voortleven. Misschien is dat het bijzondere van St Germans: het is geen ruïne en geen museum. Het is een gebouw dat nooit helemaal ophield gebruikt te worden.

Toen Germanus het Kanaal overstak

Toen bisschop Germanus van Auxerre in de vijfde eeuw Brittannië tweemaal bezocht, bestond Cornwall nog niet als het graafschap dat we vandaag kennen. De Romeinen waren verdwenen, nieuwe machtsverhoudingen ontstonden en de christelijke gemeenschappen zochten hun plaats in een veranderende wereld.

Zoals zo vaak in Cornwall lopen geschiedenis en overlevering hier dicht naast elkaar. Volgens de overlevering bezocht Germanus deze plaats rond 447. Zeker is dat zijn aanwezigheid eeuwenlang bleef voortleven in de naam van het dorp en de kerk.

Later werden relieken van Saint German hier vereerd en groeide St Germans uit tot een plaats waar pelgrims halt hielden. Misschien maakt dat de figuur van de heilige zo typisch Cornish: niet alleen een historische persoon, maar ook iemand die in verhalen en herinneringen bleef rondwandelen, lang nadat hij verdwenen was. En soms zijn die verhalen zo sterk dat ze een landschap een nieuwe naam geven.

Zes vensters op mens-zijn

Die avond mocht ik als pelgrim te gast zijn in de Lady Chapel, recht tegenover het grote glasraam met de zes christelijke deugden. Toen ik de volgende ochtend ontwaakte, viel mijn blik onmiddellijk op de zes figuren die door het ochtendlicht werden verlicht. 

Onderaan de zes figuren staan zes begrippen die diep verankerd zijn in de christelijke traditie: joy, justice, charity, praise, hope en faith. Op het eerste gezicht lijken het kerkelijke begrippen uit een andere tijd. Maar wie van naderbij naar deze beeldtaal kijkt, merkt dat ze verrassend dicht bij het dagelijkse leven liggen.

Samen vormen deze zes woorden geen regels, maar eerder een manier van kijken naar het leven. Trouwens, de christelijke waarden Justice, hope en charity zijn in de loop van onze Europese geschiedenis niet alleen christelijke waarden gebleven. Ze zijn ook onderdeel geworden van algemeen-menselijke Westeuropese waarden: ideeën over rechtvaardigheid, zorg en menselijke waardigheid die ook buiten het geloof herkenbaar zijn.

Nog vóór ik mijn rugzak omgordde, besefte ik dat een pelgrimstocht niet alleen begint met stappen te zetten. Soms begint ze wanneer je in stilte kijkt naar het licht dat door een eeuwenoud brandglasraam naar binnen valt.

De klank van verandering

Toen ik na twee dagen reizen aankwam bij St Germans Priory hoorde ik een klank die bijna ceremonieel leek, alsof de kerk mijn aankomst had opgemerkt. Vanuit de toren klonk een merkwaardig ritme: geen plechtig klokgelui, maar een ogenschijnlijk willekeurige opeenvolging van tonen. Pas later ontdekte ik dat ik getuige was van een oude Engelse traditie: change ringing.

Bij change ringing wordt geen melodie gespeeld. Elke kerkklok heeft haar eigen vaste toonhoogte. De kunst bestaat erin de volgorde waarin de klokken klinken voortdurend te veranderen volgens zorgvuldig vastgelegde patronen, de zogenaamde changes. Iedere luid(st)er bedient één klok en moet op precies het juiste moment luiden. Dat vraagt concentratie, ritme, samenwerking en veel oefening.

Voor een toevallige bezoeker klinkt het soms chaotisch, maar achter de klanken van deze acht klokken schuilde een verrassende orde. De klokken hoefden niet gestemd te worden; het waren de mensen die zich op elkaar afstemden.

Op de foto ziet u de Bell Ringers van St Germans Priory in actie.